Cấu Trúc Thị Trường (Market Structure): Xu Hướng Và Phạm Vi
Trước khi nghĩ đến việc mua ở đâu hay bán ở đâu, bạn cần trả lời một câu hỏi quan trọng hơn:
Thị trường hiện đang ở trạng thái nào?
Đó là nền tảng của mọi quyết định giao dịch.
Một chiến lược hiệu quả trong thị trường có xu hướng có thể thất bại hoàn toàn khi thị trường đi ngang. Ngược lại, chiến lược giao dịch trong vùng tích lũy thường không phù hợp khi xu hướng đang tăng hoặc giảm mạnh.
Đó là lý do cấu trúc thị trường (Market Structure) luôn là yếu tố đầu tiên cần đánh giá trước khi tìm kiếm bất kỳ cơ hội giao dịch nào.
–> Xem thêm: Price Action Trading
Cấu trúc thị trường là gì?
Cấu trúc thị trường (Market Structure) là cách phân tích mối quan hệ giữa các đỉnh (Swing High) và đáy (Swing Low) để xác định bên nào đang kiểm soát thị trường:
- Người mua (Buyers)
- Người bán (Sellers)
- Hay cả hai đang cân bằng.
Đây không phải là một chỉ báo kỹ thuật. Bạn không cần cài đặt hay tính toán bất cứ điều gì. Chỉ cần quan sát trực tiếp các đỉnh và đáy trên biểu đồ giá.
Chính chuỗi các đỉnh và đáy này sẽ cho biết thị trường đang: Tăng; Giảm; Hay đi ngang.
Hãy xem cấu trúc thị trường như bộ khung của toàn bộ chuyển động giá. Nếu không hiểu bộ khung này, các khái niệm khác như hỗ trợ, kháng cự, vùng cung cầu hay mô hình nến sẽ rất khó phát huy hiệu quả.
Thị trường chỉ có ba trạng thái
Dù giao dịch: Forex; Vàng; Cổ phiếu; Chỉ số; Tiền điện tử. Thị trường chỉ tồn tại trong một trong ba trạng thái sau:
- Xu hướng tăng (Uptrend)
- Xu hướng giảm (Downtrend)
- Đi ngang (Range)
Nhiệm vụ của Market Structure là giúp bạn xác định chính xác thị trường đang ở trạng thái nào.
Xu hướng tăng (Uptrend)
Một xu hướng tăng không đơn giản là giá đang đi lên. Theo Price Action, xu hướng tăng phải hình thành chuỗi:
- Đỉnh cao hơn (Higher High – HH)
- Đáy cao hơn (Higher Low – HL)
Mô hình sẽ lặp lại như sau: HH → HL → HH → HL
Điều này phản ánh:
- Mỗi lần tăng, người mua tạo được đỉnh mới.
- Mỗi lần điều chỉnh, người bán không thể kéo giá xuống thấp như trước.
Nói cách khác, người mua ngày càng sẵn sàng chấp nhận mức giá cao hơn để tham gia thị trường. Đó là dấu hiệu của một cấu trúc tăng giá (Bullish Market Structure).
Xu hướng giảm (Downtrend)
Ngược lại, một xu hướng giảm được xác định bởi chuỗi:
- Đỉnh thấp hơn (Lower High – LH)
- Đáy thấp hơn (Lower Low – LL)
Mô hình sẽ là: LH → LL → LH → LL
Điều này cho thấy:
- Người mua ngày càng yếu.
- Người bán liên tục đẩy giá xuống thấp hơn.
Các nhịp hồi đều kết thúc sớm hơn trước, phản ánh áp lực bán đang chiếm ưu thế. Đây là cấu trúc giảm giá (Bearish Market Structure).
Thị trường đi ngang (Range)
Không phải lúc nào thị trường cũng có xu hướng. Trong nhiều giai đoạn, giá chỉ dao động giữa một vùng hỗ trợ và một vùng kháng cự.
Khi đó:
- Các đỉnh xuất hiện gần cùng một mức giá.
- Các đáy cũng giữ ở mức tương tự.
Đây gọi là Range hoặc Consolidation. Thị trường lúc này phản ánh sự cân bằng tạm thời giữa bên mua và bên bán.
Nhiều trader xem giai đoạn này là “nhàm chán”, nhưng thực tế đây thường là quá trình tích lũy năng lượng trước khi xuất hiện một đợt bứt phá mạnh. Range càng kéo dài, khả năng biến động mạnh sau khi phá vỡ càng lớn.
Cách đọc cấu trúc thị trường
Việc nhận biết Market Structure có thể thực hiện theo ba bước đơn giản.
Bước 1: Xác định các Swing High và Swing Low
- Hãy đánh dấu những điểm đảo chiều rõ ràng trên biểu đồ.
- Không cần chú ý đến những dao động nhỏ.
- Chỉ tập trung vào các đỉnh và đáy quan trọng.
Bước 2: So sánh các đỉnh và đáy
Quan sát:
- Đỉnh mới có cao hơn đỉnh cũ không.
- Đáy mới có cao hơn đáy cũ không.
- Hay ngược lại.
Bước 3: Phân loại cấu trúc
Nếu:
- HH + HL → Xu hướng tăng.
- LH + LL → Xu hướng giảm.
- Đỉnh và đáy gần như bằng nhau → Range.
Sau một thời gian luyện tập, bạn chỉ mất vài chục giây để xác định cấu trúc của bất kỳ biểu đồ nào.
Break of Structure (BOS)
Break of Structure (BOS) là tín hiệu xác nhận xu hướng hiện tại vẫn đang tiếp diễn.
Trong xu hướng tăng: BOS xuất hiện khi giá đóng cửa trên đỉnh HH gần nhất.
Trong xu hướng giảm: BOS xuất hiện khi giá đóng cửa dưới đáy LL gần nhất.
Điều quan trọng là:
Phải có nến đóng cửa vượt qua mức quan trọng.
Một bóng nến xuyên qua nhưng không đóng cửa phía trên hoặc phía dưới không được xem là BOS hợp lệ.
BOS cho thấy xu hướng vẫn khỏe và bên đang kiểm soát thị trường vẫn chiếm ưu thế.
Change of Character (CHoCH)
Nếu BOS báo hiệu tiếp diễn xu hướng, thì Change of Character (CHoCH) là dấu hiệu đầu tiên cho thấy cấu trúc hiện tại đang thay đổi.
Trong xu hướng tăng: CHoCH xảy ra khi giá đóng cửa dưới đáy HL gần nhất.
Trong xu hướng giảm: CHoCH xảy ra khi giá đóng cửa trên đỉnh LH gần nhất.
Điều này không đồng nghĩa xu hướng chắc chắn đảo chiều. Nó chỉ cho thấy cấu trúc cũ đã bắt đầu suy yếu và trader cần theo dõi kỹ hơn.
CHoCH là tín hiệu cảnh báo, còn BOS mới là tín hiệu xác nhận xu hướng.
Market Structure giúp bạn giao dịch như thế nào?
Sau khi xác định được cấu trúc thị trường, việc lựa chọn chiến lược sẽ trở nên đơn giản hơn.
Nếu thị trường đang tăng:
- Uu tiên tìm cơ hội Buy;
- Tập trung vào các đáy HL.
Nếu thị trường đang giảm:
- Ưu tiên tìm cơ hội Sell;
- Tập trung vào các đỉnh LH.
Nếu thị trường đi ngang:
- Giao dịch trong vùng Range;
- Hoặc chờ giá phá vỡ phạm vi rồi mới tham gia.
Thay vì cố gắng dự đoán thị trường, Market Structure giúp bạn giao dịch theo đúng bối cảnh hiện tại.
Kết luận
Cấu trúc thị trường là nền tảng của toàn bộ phương pháp Price Action Trading.
Trước khi quan sát mô hình nến, vùng cung cầu hay tìm điểm vào lệnh, hãy xác định:
- Thị trường đang tăng;
- Đang giảm;
- Hay đang đi ngang.
Khi hiểu được Market Structure, bạn sẽ biết:
- Bên nào đang kiểm soát thị trường;
- Xu hướng còn tiếp diễn hay đang suy yếu;
- Và chiến lược nào phù hợp nhất với bối cảnh hiện tại.
Đọc đúng cấu trúc thị trường luôn quan trọng hơn việc tìm kiếm điểm vào lệnh hoàn hảo.
