Ngoài vai trò của Ngân hàng Trung ương: Chính sách tài khóa tác động đến tỷ giá tiền tệ như thế nào?

Trader Forex thường dành nhiều thời gian theo dõi Fed, ECB, BoE, BoJ và các quyết định lãi suất. Nhưng ngân hàng trung ương chỉ là một phần của bức tranh.

Trong khi thị trường tập trung vào lãi suất và từng câu chữ trong các cuộc họp báo, chính phủ cũng đang đưa ra những quyết định có thể thay đổi tăng trưởng, lạm phát, nợ công và cuối cùng là chính sách tiền tệ.

Đó là chính sách tài khóa. Chính sách tài khóa thường tác động chậm hơn chính sách tiền tệ. Nhưng nó tạo ra những điều kiện kinh tế mà ngân hàng trung ương phải phản ứng.

Đối với trader, mối liên hệ quan trọng là:

Chính sách tài khóa → Tăng trưởng & Lạm phát → Chính sách tiền tệ → Kỳ vọng lãi suất → Dòng vốn → Tỷ giá

Hiểu chuỗi này giúp bạn nhìn xa hơn một quyết định lãi suất đơn lẻ và hiểu vì sao ngân hàng trung ương có thể phải thay đổi chính sách trong tương lai.

–> Xem thêm: Cách tiếp cận dựa trên các yếu tố cơ bản vĩ mô

Chính sách tài khóa là gì?

Nếu chính sách tiền tệ do ngân hàng trung ương điều hành, còn chính sách tài khóa thuộc về chính phủ.

Hai công cụ chính là: Chi tiêu chính phủ và thuế.

Khi kinh tế tăng trưởng yếu, chính phủ có thể tăng chi tiêu hoặc giảm thuế để kích thích nhu cầu. Khi nền kinh tế quá nóng hoặc áp lực lạm phát cao, chính phủ có thể giảm chi tiêu hoặc tăng thuế để làm chậm nhu cầu.

Từ đó có hai trạng thái cơ bản.

Chính sách tài khóa mở rộng

Chính phủ: Tăng chi tiêu → Giảm thuế → Hoặc kết hợp cả hai

Mục tiêu thường là kích thích tiêu dùng, đầu tư, việc làm và tăng trưởng kinh tế. Đổi lại, chính sách này có thể làm tăng thâm hụt ngân sách, nhu cầu vay nợ và áp lực lạm phát.

Chính sách tài khóa thắt chặt

Chính phủ: Giảm chi tiêu → Tăng thuế → Hoặc kết hợp cả hai

Mục tiêu là hạn chế nhu cầu và cải thiện tình hình ngân sách. Chính sách này có thể làm chậm tăng trưởng nhưng cũng giúp giảm áp lực lạm phát và nhu cầu vay nợ của chính phủ.

Thâm hụt và thặng dư ngân sách

Một cách đơn giản để đánh giá trạng thái tài khóa là quan sát cán cân ngân sách.

Khi chính phủ chi nhiều hơn số thu được: Chi tiêu > Thu ngân sách → Thâm hụt ngân sách. Chính phủ thường phải vay để bù đắp phần thiếu hụt.

Ngược lại: Thu ngân sách > Chi tiêu → Thặng dư ngân sách

Tuy nhiên, không nên xem thâm hụt hay thặng dư như một tín hiệu độc lập để đánh giá tiền tệ. Trader cần xem xét quy mô, nguyên nhân, thời điểm và khả năng duy trì của chính sách.

Chính sách tài khóa tác động đến tỷ giá như thế nào?

Chính sách tài khóa không nhất thiết tác động trực tiếp đến tỷ giá.

Nó thường đi qua một chuỗi truyền dẫn:

Chính sách tài khóa → Tổng cầu → Tăng trưởng & Lạm phát → Phản ứng của ngân hàng trung ương → Lãi suất & Lợi suất → Dòng vốn → Tiền tệ

Đây là điểm quan trọng nhất đối với trader Forex.

Khi chính phủ mở rộng tài khóa

Giả sử chính phủ tăng mạnh chi tiêu và giảm thuế.

Nhu cầu trong nền kinh tế có thể tăng:

Chi tiêu ↑ / Thuế ↓ → Tổng cầu ↑ → Tăng trưởng ↑

Nếu nền kinh tế đã hoạt động gần công suất, nhu cầu mạnh hơn cũng có thể tạo thêm áp lực giá:

Tổng cầu ↑ → Áp lực lạm phát ↑

Ngân hàng trung ương khi đó có thể phải duy trì chính sách thắt chặt lâu hơn hoặc tăng lãi suất.

Lạm phát ↑ → Kỳ vọng lãi suất ↑ → Lợi suất ↑ → Đồng tiền có thể được hỗ trợ

Nhưng câu chuyện chưa kết thúc ở đó.

Thâm hụt ngân sách có thể vừa hỗ trợ vừa gây áp lực lên tiền tệ

Chính sách tài khóa mở rộng thường làm tăng thâm hụt.

Nếu chính phủ cần vay nhiều hơn:

Thâm hụt ↑ → Phát hành trái phiếu ↑ → Nhu cầu tài trợ ↑

Lợi suất trái phiếu có thể tăng. Trong một số điều kiện, lợi suất cao hơn có thể thu hút dòng vốn và hỗ trợ đồng tiền. Nhưng nếu vay nợ tiếp tục tăng, thị trường sẽ đặt câu hỏi khác: “Nợ này có bền vững không?”.

Nếu nhà đầu tư bắt đầu lo ngại về khả năng trả nợ hoặc kỷ luật ngân sách, họ có thể yêu cầu phần bù rủi ro cao hơn.

Khi đó: Lợi suất tăng ≠ Đồng tiền nhất thiết mạnh lên

Lợi suất có thể tăng vì rủi ro tài khóa tăng, chứ không phải vì tài sản của quốc gia đó trở nên hấp dẫn hơn. Đây là khác biệt rất quan trọng khi phân tích Forex.

Chính sách tài khóa thắt chặt tác động thế nào?

Quá trình có thể diễn ra theo chiều ngược lại.

Chi tiêu ↓ / Thuế ↑ → Tổng cầu ↓ → Tăng trưởng chậm lại → Áp lực lạm phát ↓

Khi lạm phát giảm, ngân hàng trung ương có thêm dư địa để hạ lãi suất.

Lạm phát ↓ → Kỳ vọng lãi suất ↓ → Lợi suất ↓ → Đồng tiền có thể chịu áp lực trong ngắn hạn

Đồng thời:

Thâm hụt ↓ → Nhu cầu vay ↓ → Nguồn cung trái phiếu ↓

Điều này cũng có thể kéo lợi suất xuống. Tuy nhiên, nếu việc củng cố ngân sách giúp cải thiện niềm tin vào khả năng trả nợ của chính phủ, phần bù rủi ro có thể giảm. Về dài hạn, điều này có thể hỗ trợ niềm tin vào đồng tiền.

Vì vậy:

Chính sách tài khóa mở rộng không mặc định là tăng giá cho tiền tệ. Chính sách tài khóa thắt chặt cũng không mặc định là giảm giá.

Tác động phụ thuộc vào tăng trưởng, lạm phát, lãi suất, nợ công và niềm tin của thị trường.

So sánh chính sách tài khóa mở rộng và thắt chặt

Điểm quan trọng là không đọc cột cuối như tín hiệu Buy/Sell. Forex phản ứng với toàn bộ chuỗi truyền dẫn và kỳ vọng của thị trường.

Khi chính sách tài khóa và tiền tệ cùng hướng

Phân tích trở nên rõ ràng hơn khi chính phủ và ngân hàng trung ương cùng tác động lên nền kinh tế theo một hướng.

Cả hai cùng nới lỏng

Giả sử:

Chính phủ tăng chi tiêu + giảm thuế đồng thời Ngân hàng trung ương giảm lãi suất + thực hiện QE

Cả hai đều hỗ trợ nền kinh tế. Tăng trưởng có thể được thúc đẩy, nhưng chính sách tiền tệ nới lỏng làm giảm lợi suất tương đối của đồng tiền, trong khi tài khóa mở rộng có thể làm tăng thâm hụt.

Một chuỗi có thể xuất hiện:

Kích thích tài khóa + Nới lỏng tiền tệ → Tổng cầu ↑ → Tăng trưởng ↑ → Lãi suất thấp + Thâm hụt ↑ → Áp lực lên tiền tệ

Tác động thực tế vẫn phụ thuộc vào kỳ vọng, lạm phát và chính sách của quốc gia còn lại trong cặp tiền.

Cả hai cùng thắt chặt

Trường hợp ngược lại:

Chính phủ giảm chi tiêu / tăng thuế và Ngân hàng trung ương tăng lãi suất / thực hiện QT

Cả hai đều làm giảm nhu cầu. Lạm phát có thể hạ nhiệt, trong khi lãi suất cao tạo sức hút đối với dòng vốn. Nếu đồng thời chính phủ cải thiện được tình hình ngân sách, phần bù rủi ro cũng có thể giảm.

Nhưng cần phân biệt hai tác động:

• Ngắn hạn: lãi suất cao có thể hỗ trợ đồng tiền.
• Dài hạn: thắt chặt quá mạnh có thể làm tăng rủi ro suy thoái và cuối cùng khiến ngân hàng trung ương phải đảo chiều chính sách.

Khi chính sách tài khóa và tiền tệ xung đột

Đây thường là trường hợp thú vị hơn đối với thị trường. Chính phủ có thể muốn kích thích tăng trưởng trong khi ngân hàng trung ương đang cố giảm lạm phát. Hoặc chính phủ thắt chặt ngân sách trong khi ngân hàng trung ương đang cố kích thích nền kinh tế.

Khi hai chính sách đi ngược nhau, thị trường phải xác định lực nào sẽ chiếm ưu thế.

Kích thích tài khóa + Thắt chặt tiền tệ

Hãy tưởng tượng:

• Chính phủ: tăng chi tiêu, giảm thuế.
• Ngân hàng trung ương: tăng lãi suất để chống lạm phát.

Hai phía đang kéo nền kinh tế theo hai hướng.

• Chính phủ: Kích thích nhu cầu ↑
• Ngân hàng trung ương: Cố làm nhu cầu ↓

Kết quả có thể là ngân hàng trung ương phải giữ lãi suất cao hơn hoặc lâu hơn để kiểm soát áp lực giá. Nhưng nếu thị trường cho rằng chính phủ đang vay quá nhiều hoặc làm suy yếu khả năng kiểm soát lạm phát, uy tín tài khóa có thể trở thành vấn đề.

Ví dụ: Anh năm 2022 Khi lợi suất tăng nhưng GBP lại giảm

Một ví dụ nổi bật là Anh vào tháng 9/2022. Chính phủ của Thủ tướng Liz Truss công bố kế hoạch cắt giảm thuế lớn không đi kèm nguồn tài trợ rõ ràng, trong khi Ngân hàng Anh (BoE) đang tăng lãi suất để chống lạm phát.

Thị trường trái phiếu phản ứng mạnh. Lợi suất trái phiếu chính phủ Anh tăng vọt, trong khi GBP giảm sâu. BoE sau đó phải can thiệp vào thị trường trái phiếu dù vẫn đang đối mặt với lạm phát cao.

Đây là một bài học quan trọng:

Lợi suất tăng không phải lúc nào cũng tích cực cho tiền tệ.

Nếu lợi suất tăng vì nhà đầu tư yêu cầu phần bù rủi ro cao hơn, đồng tiền vẫn có thể giảm.

Có thể phân biệt:

Lợi suất ↑ vì kỳ vọng tăng trưởng/lãi suất → Có thể hỗ trợ tiền tệ

Với:

Lợi suất ↑ vì rủi ro tài khóa → Có thể gây áp lực lên tiền tệ

Thắt chặt tài khóa + Nới lỏng tiền tệ

Trường hợp thứ hai xảy ra khi: Chính phủ giảm chi tiêu / tăng thuế nhưng Ngân hàng trung ương giảm lãi suất

Chính phủ đang làm giảm nhu cầu trong khi ngân hàng trung ương cố hỗ trợ nhu cầu. Điều này có thể xuất hiện khi một quốc gia phải củng cố ngân sách nhưng nền kinh tế lại tăng trưởng yếu.

Tác động lên tiền tệ thường khó xác định hơn vì hai lực chính sách đang triệt tiêu một phần lẫn nhau.

Với trader, câu hỏi quan trọng là:

Chính phủ đang khiến công việc của ngân hàng trung ương dễ hơn hay khó hơn?

Nợ công: Yếu tố dài hạn không thể bỏ qua

Một gói kích thích đơn lẻ có thể tác động trong vài quý. Nhưng nợ công có thể ảnh hưởng đến một đồng tiền trong nhiều năm.

Một chỉ số thường được theo dõi là:

Tỷ lệ nợ trên GDP = Nợ chính phủ / GDP

Nếu tỷ lệ này liên tục tăng, chính phủ đang tích lũy nợ nhanh hơn so với quy mô nền kinh tế. Điều này chưa đồng nghĩa một cuộc khủng hoảng chắc chắn xảy ra.

Nhưng nếu thị trường bắt đầu nghi ngờ khả năng duy trì nợ:

Rủi ro ↑ → Nhà đầu tư yêu cầu lợi suất cao hơn → Chi phí trả nợ ↑ → Thâm hụt ↑ → Nhu cầu vay ↑

Một vòng phản hồi tiêu cực có thể hình thành.

Khi lợi suất tăng nhưng tiền tệ giảm

Đây là một trong những tín hiệu đáng chú ý nhất đối với trader Forex.

Trong điều kiện bình thường:

Lợi suất tương đối ↑ → Tài sản hấp dẫn hơn → Dòng vốn có thể vào → Tiền tệ được hỗ trợ

Nhưng trong một cuộc khủng hoảng niềm tin:

Rủi ro ↑ → Nhà đầu tư yêu cầu lợi suất cao hơn → Lợi suất ↑ + Tiền tệ ↓

Khi lợi suất trái phiếu tăng đồng thời tiền tệ suy yếu, thị trường có thể đang định giá rủi ro thay vì lợi thế lãi suất. Đây là lý do trader không nên nhìn lợi suất một cách độc lập.

Sự chi phối tài khóa: Khi nợ hạn chế ngân hàng trung ương

Một khái niệm quan trọng khác là sự chi phối tài khóa (Fiscal Dominance). Điều này xảy ra khi tình trạng tài khóa trở nên nghiêm trọng đến mức khả năng thực hiện chính sách tiền tệ độc lập của ngân hàng trung ương bị hạn chế.

Giả sử chính phủ có lượng nợ rất lớn và phải liên tục tái cấp vốn. Nếu ngân hàng trung ương tăng lãi suất mạnh:

Lãi suất ↑ → Chi phí trả nợ chính phủ ↑ → Áp lực ngân sách ↑

Đến một mức nào đó, ngân hàng trung ương có thể phải cân nhắc không chỉ lạm phát mà còn cả tác động của lãi suất lên hệ thống tài chính và tài khóa.

Đối với Forex, vấn đề nằm ở kỳ vọng. Một ngân hàng trung ương có thể muốn duy trì quan điểm diều hâu, nhưng thị trường nghi ngờ khả năng thực hiện chính sách đó.

Khi ấy: Thông điệp diều hâu ≠ Thị trường tin rằng lãi suất thực sự sẽ tăng tương ứng

Điều này có thể làm suy yếu khả năng hỗ trợ tiền tệ của chính sách tiền tệ.

3 dấu hiệu cần chú ý

Khi đánh giá rủi ro tài khóa đối với một đồng tiền, hãy đặc biệt chú ý khi ba yếu tố xuất hiện cùng lúc:

1. Tỷ lệ nợ trên GDP rất cao.
2. Thâm hụt ngân sách lớn và kéo dài.
3. Ngân hàng trung ương chịu áp lực phải duy trì điều kiện tiền tệ dễ chịu hơn.

Một yếu tố riêng lẻ chưa đủ để kết luận. Điều đáng chú ý là sự kết hợp và xu hướng thay đổi của chúng.

Thuế quan tác động đến tiền tệ như thế nào?

Thuế quan là thuế đánh vào hàng hóa nhập khẩu.

Đối với Forex, thuế quan tạo ra một bài toán phức tạp vì chúng có thể tác động đồng thời đến lạm phát và tăng trưởng.

Một mặt:

Thuế nhập khẩu ↑ → Giá hàng nhập khẩu ↑ → Áp lực lạm phát ↑

Nếu ngân hàng trung ương phản ứng bằng chính sách thắt chặt:

Lạm phát ↑ → Kỳ vọng lãi suất ↑ → Đồng tiền có thể được hỗ trợ

Nhưng mặt khác:

Thuế quan ↑ → Chi phí doanh nghiệp ↑ → Thương mại ↓ → Tăng trưởng ↓

Nếu thiệt hại tăng trưởng trở thành vấn đề lớn hơn:

Tăng trưởng ↓ → Kỳ vọng nới lỏng ↑ → Đồng tiền có thể chịu áp lực

Vì vậy, khi xuất hiện một chính sách thuế quan mới, đừng vội kết luận nó tích cực hay tiêu cực cho đồng tiền.

Hãy hỏi: “Tác động lạm phát hay tác động tăng trưởng lớn hơn?”.

Sau đó: “Ngân hàng trung ương có khả năng phản ứng như thế nào?”.

Chính sách tài khóa và tiền tệ hoạt động trên hai khung thời gian khác nhau

Đây là điểm đặc biệt quan trọng đối với trader.

• Chính sách tiền tệ có thể khiến tỷ giá biến động ngay trong ngày công bố.
• Chính sách tài khóa thường tác động đến nền kinh tế trong nhiều tháng hoặc nhiều năm.

Do đó:

Trader ngắn hạn

Tập trung vào chính sách tài khóa khi nó:

• Làm thay đổi mạnh kỳ vọng lãi suất.
• Gây biến động lớn trên thị trường trái phiếu.
• Tạo cú sốc đối với tăng trưởng hoặc lạm phát.
• Làm thay đổi niềm tin vào tài chính công.

Trader trung và dài hạn

Theo dõi:

Thâm hụt ngân sách → Nợ công → Chi phí trả lãi → Tăng trưởng → Lạm phát → Chính sách tiền tệ → Phần bù rủi ro

Chính sách tài khóa lúc này trở thành một phần của bối cảnh kinh tế vĩ mô.

Cách phân tích chính sách tài khóa trong Forex

Không cần theo dõi mọi khoản chi tiêu trong ngân sách quốc gia.

Một quy trình thực tế hơn là:

1. Xác định hướng tài khóa: Chính phủ đang mở rộng hay thắt chặt?
2. Đánh giá tác động lên tăng trưởng: Chính sách có làm tổng cầu tăng hay giảm?
3. Đánh giá tác động lên lạm phát: Nó tạo thêm hay giảm áp lực giá?
4. Dự đoán phản ứng của ngân hàng trung ương: Fed, ECB, BoE hay ngân hàng liên quan có phải điều chỉnh chính sách?
5. Theo dõi thị trường trái phiếu: Lợi suất đang tăng vì kỳ vọng tăng trưởng/lãi suất hay vì phần bù rủi ro?
6. Đánh giá tính bền vững của nợ: Thâm hụt và nợ công đang ổn định hay xấu đi?
7. So sánh hai nền kinh tế: Forex luôn là tương đối.

Không chỉ hỏi: “Chính sách tài khóa Mỹ có hỗ trợ USD không?“.

Hãy hỏi:

Chính sách tài khóa Mỹ đang thay đổi triển vọng tăng trưởng, lạm phát và lãi suất như thế nào so với Eurozone, Anh, Nhật Bản hoặc nền kinh tế ở phía còn lại của cặp tiền?

Khung phân tích hoàn chỉnh

Khi kết hợp những bài học trước, chúng ta có một chuỗi phân tích vĩ mô tương đối hoàn chỉnh:

Chính sách tài khóa → Tăng trưởng & Lạm phát → Chính sách tiền tệ → Kỳ vọng lãi suất → Chênh lệch lợi suất → Dòng vốn → Tỷ giá

Nhưng khi rủi ro tài khóa tăng cao, cần bổ sung một nhánh khác:

Thâm hụt → Nợ công → Nhu cầu vay → Phần bù rủi ro → Niềm tin nhà đầu tư → Tỷ giá

Hai chuỗi này có thể cùng hướng hoặc đối nghịch.

Đó là lý do cùng một chính sách kích thích tài khóa có thể hỗ trợ đồng tiền ở một thời điểm nhưng lại gây áp lực lên chính đồng tiền đó ở một giai đoạn khác.

Tóm tắt

Chính sách tài khóa là cách chính phủ sử dụng chi tiêu và thuế để tác động đến nền kinh tế.

Chính sách tài khóa mở rộng có thể hỗ trợ tăng trưởng nhưng đồng thời làm tăng lạm phát, thâm hụt và nợ công. Chính sách tài khóa thắt chặt có thể làm giảm tăng trưởng trong ngắn hạn nhưng giúp kiểm soát lạm phát và cải thiện niềm tin tài khóa nếu được thực hiện bền vững.

Đối với trader Forex, không nên hỏi đơn giản: “Chính phủ đang chi tiêu nhiều hơn hay ít hơn?”.

Câu hỏi tốt hơn là:

Chính sách tài khóa đang thay đổi tăng trưởng và lạm phát như thế nào, ngân hàng trung ương sẽ phản ứng ra sao, và thị trường đánh giá mức nợ đó có bền vững hay không?

Cuối cùng, hãy ghi nhớ hai chuỗi:

Tài khóa → Tăng trưởng/Lạm phát → Ngân hàng Trung ương → Lãi suất → Dòng vốn → Tiền tệ

và:

Thâm hụt → Nợ công → Phần bù rủi ro → Niềm tin → Tiền tệ

Khi hiểu cả hai, bạn sẽ thấy chính sách tài khóa và chính sách tiền tệ không phải hai câu chuyện riêng biệt. Chúng là hai phần của cùng một bức tranh kinh tế vĩ mô.

Học Forex